Kinuwestiyon ng ilang senador ang Philippine Statistics Authority (PSA) dahil sa umano’y mabagal nitong pag-aksyon sa mga pekeng birth registration ng mga dayuhan, kabilang ang kaso ng Chinese national na si Joseph Sy.
Sa pagdinig ng Senate Committee on Justice, tinanong ng mga mambabatas kung bakit ngayong Marso lamang inendorso ng PSA sa Office of the Solicitor General (OSG) ang kaso ni Sy kahit matagal nang may natukoy na iregularidad sa kanyang birth certificate.\
Si Sy ay umano’y nakakuha ng Filipino birth certificate at iniugnay sa illegal mining operations sa Brooke’s Point, Palawan, Philippines.
Ayon kay Eliezer Ambatali, Legal Service Director III ng PSA, nagsagawa ang ahensya ng masusing imbestigasyon kabilang ang pagbisita sa mga local civil registry offices, pagsusuri ng mga dokumento, at pagberipika sa mga baptismal certificate sa mga parokya.
Sinabi niya na Pebrero lamang natapos ang imbestigasyon kaya ngayong buwan lamang naipasa sa OSG ang kaso.
Gayunman, iginiit ni Risa Hontiveros na noong Disyembre pa kinilala ng PSA ang mga iregularidad sa birth certificate ni Sy at nangako na itong irekomenda ang pagkansela ng dokumento.
Inamin ni Ambatali na nagkaroon ng delay ngunit ipinaliwanag niyang nais ng PSA na makumpleto muna ang lahat ng dokumento bago iendorso ang kaso sa OSG.
Samantala, sinabi ni Erwin Tulfo na nagkakaroon ng “grey area” dahil sa ganitong delay na maaaring magamit ng mga dayuhang may pekeng birth certificate upang makalusot sa sistema.
Ipinahayag naman ni Raffy Tulfo na maghahain siya ng panukala na magbibigay kapangyarihan sa PSA na direktang kanselahin ang mga pekeng birth certificate nang hindi na kinakailangang dumaan pa sa OSG.
Sa parehong pagdinig, sinabi ni Hontiveros na posibleng may mas malalim pang usapin sa kaso ni Sy at inihalintulad ito sa kontrobersiya ni Alice Guo, na umano’y ginamit ang impluwensya para sa interes ng ibang bansa.
Ibinunyag din ng PSA ang ilang “badges of fraud” sa mga rekord ni Sy, kabilang ang baptismal certificate na wala sa talaan ng simbahan, affidavit of late registration na notarized ng isang hindi abogado, at kawalan ng civil registry records ng kanyang mga magulang.
Ayon naman kay Mary Jean Feliciano, vice mayor ng Brooke’s Point, matagal nang nararanasan ng kanilang komunidad ang impluwensya ni Sy at ang umano’y ilegal na operasyon ng kanyang kumpanya.
Tumanggi namang magbigay ng komento si Sy sa mga alegasyon, ngunit sinabi niyang ang nickel mula sa minahan sa Brooke’s Point ay pangunahing ine-export sa China at minsan ay ibinebenta rin sa Indonesia depende sa presyo sa merkado.
