Nagbabala si United Nations Special Rapporteur Irene Khan na ang kalayaan sa pagpapahayag ay “inaatake sa maraming paraan,” habang ilang estado, kabilang ang Pilipinas, ay umano’y ginagamit ang mga batas at kapangyarihan ng estado upang gawing krimen ang pagtutol, patahimikin ang kritisismo, at higpitan ang access sa digital na espasyo.
Sa kanyang ulat, binanggit ni Khan ang kaso ng nakadetine na mamamahayag na si Frenchie Mae Cumpio, kung saan ipinakita umano ang paggamit ng mga batas laban sa “terrorism financing” at iba pang security-related na batas laban sa mga mamamahayag at human rights defenders. Ayon sa kanya, madalas itong nauuwi sa mahabang legal na proseso at matinding parusa batay sa umano’y kahina-hinalang ebidensya.
Ayon din sa ulat, ang paggamit ng mga batas kontra-terorismo at pambansang seguridad sa Pilipinas ay sinasabing nagiging dahilan ng pagtaas ng kaso ng red-tagging at pag-uusig sa mga kritiko ng pamahalaan. Ilan sa mga kasong ito ay kinasasangkutan ng mga community journalist at human rights advocate na inaakusahan ng kaugnayan sa mga rebeldeng grupo.
Tinalakay din ni Khan ang lumalalang epekto ng teknolohiya at artificial intelligence (AI) sa kalayaan sa pamamahayag. Aniya, ginagamit umano ang AI at digital platforms sa pagpapakalat ng disimpormasyon, paninira, at online na panliligalig, habang patuloy ding naaapektuhan ang kabuhayan ng mga mamamahayag at ang kalidad ng impormasyon sa publiko.
Sa kanyang mga rekomendasyon, nanawagan si Khan para sa mas matibay na institusyon, regulasyong nakabatay sa karapatang pantao, at kooperasyon ng iba’t ibang sektor upang maprotektahan ang malayang pamamahayag. Sinang-ayunan naman ito ng National Union of Journalists of the Philippines (NUJP), na nagsabing dapat suriin ang epekto ng mga anti-terror law at iba pang polisiya na umano’y ginagamit laban sa mga kritikal na boses sa lipunan.
